Thủ tục mua bán chung cư cũ 2026: 7 bước từ đặt cọc đến cầm sổ
Chiều thứ Sáu, anh chị vừa ưng một căn 2 phòng ngủ ở Cầu Giấy. Chủ nhà giục cọc ngay vì "có người khác đang hỏi". Câu anh chị nên hỏi lúc đó không phải là "cọc bao nhiêu", mà là: sau khi cọc thì còn mấy bước nữa, bước nào có thể làm mình mất tiền?
Bài này đi lần lượt 7 bước mua bán một căn chung cư đã có sổ hồng, đúng thứ tự tôi vẫn làm cùng khách, kèm chỗ hay vướng ở từng bước.
- 7 bước: kiểm tra pháp lý, đặt cọc, chuẩn bị hồ sơ, công chứng hợp đồng, thanh toán, nộp thuế phí, sang tên.
- Hợp đồng mua bán nhà ở phải công chứng (hoặc chứng thực). Hợp đồng đặt cọc không bắt buộc công chứng nhưng nên làm.
- Bên bán thường nộp thuế thu nhập cá nhân 2%, bên mua nộp lệ phí trước bạ 0,5%, trừ khi hai bên thỏa thuận khác.
- Từ lúc công chứng đến lúc cầm sổ mới thường mất khoảng 2–4 tuần, tùy hồ sơ và nơi nộp.
1. Kiểm tra pháp lý căn hộ trước khi cọc
Đây là bước rẻ nhất mà cứu được nhiều tiền nhất. Tối thiểu cần xem:
- Sổ hồng bản gốc: tên chủ sở hữu, diện tích, địa chỉ căn có khớp thực tế không. Trang bổ sung có ghi thế chấp hay biến động gì không.
- Người bán có đủ quyền bán: tài sản chung vợ chồng thì cần cả hai cùng ký. Đồng sở hữu thì đủ tất cả. Bán qua ủy quyền thì xem kỹ hợp đồng ủy quyền.
- Căn có đang thế chấp ngân hàng không. Thế chấp vẫn bán được, nhưng phải chốt rõ ai trả nợ, trả lúc nào, ai giữ sổ.
- Có bị kê biên, tranh chấp, ngăn chặn giao dịch không. Phòng công chứng tra được dữ liệu ngăn chặn trước khi ký.
Chi tiết từng điểm tôi đã viết ở bài 7 điều phải soi trước khi đặt cọc mua chung cư.
2. Đặt cọc: viết rõ để không ai thiệt
Hợp đồng đặt cọc không bắt buộc công chứng, nhưng tôi luôn khuyên lập văn bản, có chữ ký đủ các bên đứng tên sổ. Những thứ phải ghi rõ:
- Số tiền cọc, giá bán chốt, tổng số đợt thanh toán.
- Hạn công chứng hợp đồng mua bán (ngày cụ thể).
- Ai chịu thuế phí nào. Đây là chỗ hay cãi nhau nhất lúc ra công chứng.
- Phạt cọc: bên bán đổi ý thì trả lại cọc và phạt bao nhiêu; bên mua đổi ý thì mất cọc.
- Tình trạng bàn giao: nội thất nào để lại, phí dịch vụ, nợ điện nước tính đến ngày nào.
Tiền cọc nên chuyển khoản, nội dung chuyển khoản ghi rõ "đặt cọc mua căn hộ số..., tòa..., dự án...". Tránh đưa tiền mặt không có biên nhận.
Cần xem giúp hợp đồng cọc?
Gửi tôi bản nháp hợp đồng cọc, tôi chỉ ra các điều khoản dễ thiệt cho bạn, miễn phí.
3. Chuẩn bị hồ sơ hai bên
| Bên bán | Bên mua |
|---|---|
| Sổ hồng bản gốc | CCCD của người đứng tên mua |
| CCCD của tất cả người đứng tên sổ | Giấy tờ tình trạng hôn nhân (nếu mua riêng hoặc mua chung vợ chồng) |
| Giấy tờ hôn nhân (đăng ký kết hôn, hoặc xác nhận độc thân) | Hợp đồng đặt cọc đã ký |
| Giấy tờ giải chấp (nếu đang thế chấp) | Văn bản ủy quyền (nếu mua thay người khác) |
Phòng công chứng có thể yêu cầu thêm tùy trường hợp, vì vậy nên gọi trước để họ báo danh sách đúng với hồ sơ của mình.
4. Công chứng hợp đồng mua bán
Theo Luật Nhà ở 2023, hợp đồng mua bán nhà ở giữa cá nhân với nhau phải công chứng hoặc chứng thực. Hai bên (hoặc người được ủy quyền) có mặt, công chứng viên đọc lại hợp đồng, các bên ký. Đọc kỹ ba chỗ trước khi ký: giá ghi trên hợp đồng, phương thức thanh toán và điều khoản bàn giao.
Giá ghi trên hợp đồng là căn cứ tính thuế. Ghi thấp hơn giá thật để "đỡ thuế" là rủi ro cho cả hai bên: cơ quan thuế có quyền ấn định lại giá, và bên mua mất căn cứ chứng minh số tiền đã trả nếu có tranh chấp.
5. Thanh toán: chia đợt theo việc, không theo cảm tính
Cách chia tôi hay dùng cho căn đã có sổ, không thế chấp:
- Đợt 1: tiền cọc (khi ký cọc).
- Đợt 2: phần lớn giá trị khi ký công chứng.
- Đợt 3: một khoản nhỏ giữ lại đến khi bàn giao nhà và hoàn tất sang tên.
Căn đang thế chấp thì thường thêm một bước: bên mua (hoặc ngân hàng của bên mua) trả thẳng khoản nợ cho ngân hàng của bên bán để giải chấp, lấy sổ ra rồi mới công chứng. Bước này nên có mặt cả hai bên tại ngân hàng.
6. Kê khai và nộp thuế phí
Sau công chứng, hồ sơ khai thuế thu nhập cá nhân (bên bán) và lệ phí trước bạ (bên mua) được nộp cùng hồ sơ đăng ký biến động. Mức phổ biến hiện nay:
- Thuế thu nhập cá nhân: 2% giá chuyển nhượng (Nghị định 253/2026/NĐ-CP tiếp tục áp dụng mức này cho cá nhân cư trú).
- Lệ phí trước bạ: 0,5% giá tính lệ phí.
- Phí công chứng, phí thẩm định hồ sơ, lệ phí cấp giấy chứng nhận: theo biểu phí hiện hành.
Cách tính từng khoản và ví dụ với căn 5 tỷ có ở bài Thuế phí mua bán chung cư 2026, hoặc anh chị dùng công cụ tính thuế phí sang tên để ra số nhanh.
7. Sang tên sổ hồng
Hồ sơ đăng ký biến động nộp tại bộ phận một cửa hoặc chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai nơi có căn hộ. Sau khi có thông báo và nộp xong thuế, lệ phí, cơ quan đăng ký sẽ chỉnh lý sổ cũ hoặc cấp sổ mới đứng tên bên mua. Giữ kỹ giấy biên nhận, vì đó là giấy hẹn ngày trả kết quả.
Mua chung cư chưa có sổ thì thủ tục có khác không?
Khác nhiều. Căn chưa có sổ thường chuyển nhượng bằng văn bản chuyển nhượng hợp đồng mua bán với chủ đầu tư, phải có xác nhận của chủ đầu tư, và rủi ro phụ thuộc vào việc dự án đã đủ điều kiện cấp sổ hay chưa. Tôi sẽ viết riêng một bài về trường hợp này. Nếu căn anh chị đang xem chưa có sổ, nhắn tôi trước khi cọc.
Khi nào không nên tiếp tục giao dịch?
Nói thẳng: có những lúc nên dừng, kể cả khi đã ưng căn.
- Người bán không đưa được sổ gốc để xem, chỉ có ảnh chụp.
- Một trong những người đứng tên sổ "bận, ký sau".
- Bị ép ghi giá hợp đồng khác xa giá thật, hoặc bị ép chuyển tiền vào tài khoản của người không đứng tên sổ.
- Căn đang tranh chấp, đang thế chấp mà bên bán không nói rõ phương án giải chấp.
Mỗi hồ sơ một khác, nên trước khi ký, anh chị cứ gửi tôi thông tin căn. Tôi đi qua 7 bước này cùng anh chị, chỗ nào cần luật sư hay công chứng viên thì tôi nói rõ.

Hoàng Hà
Gần 15 năm kinh doanh và đào tạo, 5 năm chuyên chung cư nội đô Hà Nội. Top 20 đầu chủ xuất sắc Nhà Phố VN 2024, 2025.


